Hệ sinh thái 6G toàn cầu với Việt Nam là một trong những quốc gia tiên phong

Mạng 6G tại Việt Nam: Đòn bẩy AI native thúc đẩy chuyển đổi số toàn cầu

Năm 2026 được dự báo là cột mốc quan trọng trong lịch sử viễn thông khi thế giới bước sang giai đoạn phổ biến 5G và bắt đầu chuyển dịch sang 6G. Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử khi tham gia trực tiếp vào cuộc đua công nghệ này với ba đại diện là FPT, Viettel và VNG cùng các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới. Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu đã chính thức được thành lập tại hội nghị MWC Barcelona 2026, quy tụ Google, Meta, Microsoft, Samsung, Siemens và nhiều tập đoàn công nghệ khác. Sự tham gia của Việt Nam không chỉ khẳng định vị thế quốc gia trong bản đồ công nghệ thế giới mà còn mở ra cơ hội định hình tiêu chuẩn và hệ sinh thái 6G toàn cầu.

Làn sóng AI-native mở đường cho kỷ nguyên 6G

AI-native là khái niệm mà trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành của thiết bị. Điều này thúc đẩy sự tích hợp công nghệ thông minh vào mọi khía cạnh đời sống, cho phép hàng triệu thiết bị như điện thoại, PC, xe hơi và thiết bị IoT có khả năng hiểu và phản hồi theo thời gian thực. Với hàng tỷ thiết bị cùng chạy AI và liên tục trao đổi dữ liệu, mạng lưới hiện tại gặp khó khăn trong việc đáp ứng tốc độ, độ tin cậy cùng khả năng mở rộng cần thiết.

Thiết kế của 6G như một nền tảng AI-native sẽ hợp nhất ba trụ cột công nghệ chính: kết nối, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao. Do vậy, 6G trở thành yếu tố nền tảng để hiện thực hóa xu hướng "AI ở khắp mọi nơi". Ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, nhận định rằng Việt Nam đang ở "điểm giao mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghệ và công nghiệp". Quốc gia nào triển khai 6G sớm sẽ không chỉ cải thiện kết nối mà còn có lợi thế định hình toàn bộ hệ sinh thái công nghệ trong tương lai.

Mạng lưới 6G kết nối hàng tỷ thiết bị AI

Hệ sinh thái 6G kết nối hàng tỷ thiết bị AI-native trên toàn cầu

Để tận dụng xu hướng này, doanh nghiệp và người dùng cần chuẩn bị hạ tầng và thiết bị có khả năng hỗ trợ AI-native. Các thiết bị hiện tại chạy ứng dụng AI chủ yếu dựa vào kết nối internet để gửi dữ liệu lên server xử lý, trong khi 6G sẽ cho phép xử lý trực tiếp trên thiết bị với độ trễ dưới 1ms. Điều này thay đổi hoàn toàn cách chúng ta tương tác với công nghệ, từ thực tế tăng cường, tự lái xe, đến y tế từ xa và nhà thông minh. Việt Nam có lợi thế lớn khi sở hữu đội ngũ kỹ sư trẻ, có khả năng thích nghi nhanh chóng với các công nghệ tiên tiến, đặc biệt trong lĩnh vực AI và viễn thông.

Việt Nam tham gia liên minh 6G toàn cầu

Tại hội nghị MWC Barcelona 2026, Việt Nam vinh dự có ba đại diện tham gia liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu là FPT, Viettel và VNG. Đây là những doanh nghiệp công nghệ hàng đầu Việt Nam với thế mạnh riêng biệt: FPT mảng dịch vụ công nghệ và phần mềm, Viettel trong hạ tầng viễn thông, và VNG trong nền tảng số và giải pháp AI. Sự tham gia này cho thấy Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ công nghệ mà còn đóng vai trò tích cực trong việc phát triển và định hình tiêu chuẩn toàn cầu.

Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu. Hai tập đoàn này dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029. Open RAN là kiến trúc mạng truy cập vô tuyến mở, cho phép kết hợp thiết bị từ nhiều nhà cung cấp khác nhau thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp độc quyền như các thế hệ mạng trước đây. Điều này giúp giảm chi phí triển khai và tăng tính linh hoạt cho mạng lưới.

Lịch trình triển khai 6G tại Việt Nam

Lịch trình thương mại hóa 6G tại Việt Nam được chia thành các giai đoạn cụ thể với mục tiêu rõ ràng. Giai đoạn 2026-2027 tập trung vào phổ biến 5G và xây dựng hạ tầng chuẩn bị cho 6G. Năm 2028 sẽ là thời điểm thử nghiệm 6G trong điều kiện thực tế với các ứng dụng cụ thể. Từ năm 2029 trở đi, quá trình thương mại hóa sẽ bắt đầu tại các thành phố lớn trước khi mở rộng ra toàn quốc. Đây là lộ trình thực tế và phù hợp với xu hướng toàn cầu, giúp Việt Nam không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua công nghệ.

Ông ST Liew, Phó Chủ tịch Qualcomm, nhận định rằng khả năng triển khai thực tế là một điểm nổi bật của Việt Nam. "Việt Nam không chỉ mạnh về nghiên cứu, phát triển và sáng tạo, mà các doanh nghiệp còn đưa ra những giải pháp mang tính ứng dụng cao," ông Liew chia sẻ. Các doanh nghiệp viễn thông trong nước như Viettel và VNPT đang giữ vai trò then chốt trong việc triển khai hạ tầng. Bên cạnh việc vận hành hạ tầng, các đơn vị này còn trực tiếp tham gia phát triển và thử nghiệm công nghệ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai sớm các thế hệ mạng mới.

Hệ sinh thái AI và Physical AI tại Việt Nam

Qualcomm đã triển khai các nền tảng suy luận AI (AI inferencing) và hợp tác với các đối tác lớn như Viettel, VNPT, VNG và FPT. Tại Hội nghị MWC 2026, Qualcomm đã giới thiệu nền tảng AI200 dưới dạng rack (rack-scale), thay vì từng máy chủ riêng lẻ. Việt Nam được chọn là một trong những thị trường tiên phong thương mại hóa công nghệ này, phục vụ chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Nền tảng AI200 dạng rack giúp tối ưu hóa hiệu suất và giảm chi phí vận hành so với cách triển khai máy chủ truyền thống.

Việt Nam có lợi thế trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý (physical AI) và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam", bao gồm thiết bị đầu cuối băng rộng (CPE), AI Box, máy tính AI và camera AI. Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Viettel tại MWC 2026 nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Trong lĩnh vực robot, hãng đang hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics để phát triển robot, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm phát triển physical AI mới nổi.

Để không bỏ lỡ những cơ hội từ xu hướng AI-native và 6G, người dùng cần trang bị các thiết bị có khả năng hỗ trợ AI, học hỏi về các ứng dụng mới và chuẩn bị cho sự thay đổi trong cách làm việc và giao tiếp. Doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo nhân lực và phát triển giải pháp AI-native để tận dụng lợi thế từ hạ tầng 6G sắp tới. Chính phủ và các cơ quan quản lý cần xây dựng khung pháp lý phù hợp để thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khi vẫn đảm bảo an toàn và an ninh mạng.